محمد صادق على خان
71
مخازن التعليم ( فارسى )
و تر و گويند معتدل است و ملين طبع و اسرع الهضم و كمنفختر از سائر بقولات و جهت امراض سينه و التهاب و تشنگى و تپهاى حاره و درد شش و سل مجرب است و مضر بارد المزاج و مصلحش پختن او با روغن بادام و بدلش خرفه و قدر شربت از عصارهء او تا ده مثقال و تخمش جهت وجع الفواد و شيره او جهت سل و دق مجرب و مضر سپرز و مصلحش گل مختوم و قدر شربت او دو درم اشنه به فارسى دواله و بهندى چهريله نامند قسمى از گياه است در اول گرم و خشك و آنچه از درخت بلوط بهم رسد سرد و مفتح سدهء رحم و مدر حيض و مقوى باه و معده و دل و جگر و مفرح و جهت رفع خفقان و غثيان نافع و بغايت منوم اطفال است و قدر شربتش تا سه درم و مضر امعا و مصلحش انيسون و بدلش هموزن او قردماناست افتيمون بهندى اكاسبيل و امربيل نامند و آن نباتيست بسيار سرخ و فروع او مثل خياط و طعمش تلخ در سيوم گرم و در دوم خشك محلل و ملطف و مسهل سودا و بلغم و جهت امراض دماغى و كرم معده و سرطان و جنون و ماليخوليا نافع و بالخاصية جهت امراض سوداوى و تنقيه سودا بيعديل چون يك هفته هر روز دو درم او را با نصف رطل شير تازه خيسانيده و با پانزده مثقال سكنجبين بنوشند جهت رفع خفقان و توحش و ماليخوليا و تشنج مجرب و چون ضعيف التركيب است زياده از يكدو جوش نبايد داد يا او را در پولى ؟ ؟ ؟ بسته اندازند و قدر شربتش تا سه مثقال و در مطبوخ تا ده درم و مضر صفراوى و حار المزاج و مورث غشى و مصلحش بنفشه و كتيرا و موافق پيران و گويند مضر ريه است و مصلحش صمغ عربى و كتيرا و بدلش لاجورد و حجر ارمنى است و مثل او حاشا افسنتين بهندى مجترى گويند اسم نباتيست در اول دوم گرم و در آخر آن خشك و مفتح و ملطف و مشتهى و مسهل صفرا و سائر اخلاط معده و منقى عروق و سينه و شش و مقوى بدن و جگر و معده سرد و مدر بول و حيض و عرق و ترياق سموم مشروبه و ملذوعه و محلل رياح و جهت يرقان و رعشه و سكته و با افتيمون جهت تنقيه سودا نافع و چون